رویکرد اسلامی به اخلاق زیست محیطی

 (با استفاده از آیات و روایات)*

جواد پورکریمی(استادیار دانشگاه تهران)

چکیده:

محیط زیست به عنوان فضایی برای زیستن انسان، همواره از اهمیت زیادی برخودار بوده و عنایت به آن در تمامی زمان­ها مورد توجه بوده است. ولیکن متاسفانه غفلت از آن هم به حدی بوده است که نظام­های  بین­المللی برای جلوگیری از تخریب و نابودی این سرمایه همگانی، در برنامه­های توسعه بخش مهمی از شاخص­ها را توجه به مسائل زیست محیطی قرار داده­اند تا آسیب­های انسانی به محیط زیست را به حداقل برسانند. در مورد آسیب­هایی که انسان با توسعه صنعتی و مداخلات خود در طبیعت به محیط زیست خود ایجاد می­کند مطالعات زیادی به انجام رسیده است ولیکن ملاحظات عمیق و دقیق دینی و احصاء دیدگاه دو منبع اساسی دینی یعنی قرآن و احادیث درنهی تخریب و نابودی این منابع خدادادی می­تواند در این زمینه راهگشا باشد. البته این دیدگاه و جهت­گیری­هایی که در این خصوص از رویکردهای دینی می­توان الهام گرفت، محل بررسی و واکاوی است و لازم است در این خصوص نتایج روشن و قابل استنادی در دست باشد. در این نوشتار این تاثیرات و آسیب­ها در چهار دسته کلی توجه به ملاحظات: آلودگی خاک، آلودگی آب، آلودگی هوا و تاثیر بر حیات جانوری و پوشش گیاهی با توجه به منابع عنوان شده مورد توجه قرار گرفته است که در این نوشتار به اختصار به این موارد چهارگانه با استفاده از منابع دینی(قرآن و احادیث) پرداخته شده است.

 

* این مقاله از طرح پژوهشی با عنوان" فرهنگ سازی برای پیاده سازی HSE-MS با رویکرد اسلامی ایرانی" و با حمایت شرکت گاز استان خراسان رضوی استخراج شده است و سایر نویسندگان مقاله شامل:بهروز نظری، معصومه نیکنام، سید ایمان پیش بین و محمد جواد کوچک زاده می باشند.